قاضى احمد بن محمد غفارى كاشانى
484
تاريخ نگارستان ( فارسى )
پانزدهم - اين عهدنامه در پاريس امضاء شده در بغداد مبادله مىشود . [ 783 - حسام السلطنه و هرات . ] 783 من الوقايع حسام السلظنه قلعهء هرات را خراب كرده شهر را بسلطان احمد خان برادرزادهء كهندل خان سپرد پسر عظيم خان كه حكمران قندهار بود . و هم درين سال عزيز خان سردار كل معزول شد و ميرزا داود خان وزير لشكر . بسال 1274 شاه محمد قاسم ميرزا فرزند خود را كه از جيران بود وليعهد كرد و بسال 1275 درگذشت مرك او را محمد ولى ميرزا كه از منجمان روزگار خود بود پيشبينى كرده و وليعهدى مظفر الدين ميرزا را تبريك گفته . در سال 1274 حشمة الدوله شكست خورد . مرو از ايران جدا شد گويا از كارشكنى محمد قوام السلطنه بود و حشمة الدوله مغضوب درگاه شاه شده كلاه كاغذى بر سرش نهادند . بسال 1277 اطراف صحن حضرت حسين ( ع ) را خريده وسعت دادند و گنبد آنحضرت و حضرت عباس ( ع ) را مرمت كردند . در اين سال ميرزا صادق قايممقام پيشكار آذربايجان آقاخان را در امر هرات و بوشهر نزد شاه بخيانت منسوب كرد و مؤثر شد شاه او را معزول نمود مخبر السلطنه گويد : آقاخان صورتا و معنا از نوكران و كاركنان انگليس ملعون بوده . پس از چندى بسال 1276 شاه شش وزارتخانه ترتيب داد : اول - وزير اول و وزير داخل صادقخان قائممقام ملقب بامين الدوله دوم - وزارت خارجه ميرزا سعيد خان مؤتمن الملك . سوم - وزارت جنك محمد خان كشيكچىباشى كه بعد سپهسالار شد . چهارم - وزارت ماليه ميرزا يوسف مستوفى الممالك . پنجم - وزارت عدليه عباسقلى خان جوانشير معتمد الدوله . ششم - وزارت وظايف و اوقاف فضل اللّه نصير الملك و مهرشاه بفرح خان سپرده شد . سپهسالار بسال 1280 صدراعظم شد و يكسال و پنج ماه در اين منصب بود شب 17 صفر بخراسان درگذشت و بسال 1283 شاه به زيارت خراسان رفت . بسال 1282 انگليس بكابل آمد به گمان آنكه آنجا نيز مانند ايرانست و زورگوئى به كار ميرود انگليس را از كابل با خفت بيرون افكندند و سال 1283 امير بخارا خجند را از روس بگرفت و در سال 1285 سمرقند بدست روس افتاد بسال 1287 شاه بكربلا و نجف رفت و بسال 1288 يوسف خان مستوفى - الممالك از كار خود استعفا داد و در سال 1290 خيوه تسليم و بسال 1299 خيوه به تصرف روس درآمد و بسال 1303 على خانف داغستانى روسى مرو را مسخر كرد و دست ايران از مرو به كلى قطع شد .